Birçok tartışmanın merkezinde yer alması sebebiyle açıklanmaya muhtaç olan bir kavram: “kültür”. Özellikle insanların birbirini kültürsüzlükle suçladığı bir dönemde, kültür hayatından medyada sıklıkla bahsedildiği bir zaman diliminde, kültürün birey düşüncelerinin şekillenmesinde baş aktör kabul edileceği iddialarının içinde mefhumun anlamının kavranabilmesi adına, daha önce yapmış olduğum bir bilimsel çalışmadan da yararlanarak bu yazıyı kaleme aldım.

Cemil Meriç’in ifadesiyle kültür birçok yönden kaypak bir kavram. “Tahlil edemezsiniz, çünkü unsurları sonsuz. Tasvir edemezsiniz çünkü bir yerde durmaz. Manasını kelimelerle belirtmeye kalktınız mı, elinizde havayı tutmuş gibi olursunuz. Bakarsınız ki, her yerde hava var, ama avuçlarınız bomboş.” Meriç’in abartılı gördüğüm ifadelerine karşın kelimenin kabaca tanımlanmasının mümkün olacağı ve çerçevesinin çizilmesinde hem yazı dili hem de sözlü ifadeleri kullanma açısından okuyanlara anlamlı katkılar sunacağını düşünüyorum.

Kelime anlamına bakıldığında kültür sözcüğünün Latincedeki “ekme, yetiştirme, koruma” anlamındaki seslerden türediği görülmektedir. Bu bağlamda kültür kelimesinin ilk olarak “ürün ve hayvanlara bakma” anlamında kullanıldığı söylenebilir. Daha sonraki senelerde kelimenin bir fikrin beslenmesi ve orta çağın ilerleyen senelerinde “uygar, medeni olma” ile ilgili bir kavram olarak anlam bulduğu görülüyor (Erdoğan ve Alemdar, 2010, s. 349). Erdoğan ve Alemdar’a göre kültür, “toplumda yaşayan insanların tümünün veya insan gruplarının maddi, düşünsel ve duygusal yaşamlarını üretme, kendilerini ifade etme biçimleri olarak ortaya çıkmaktadır” (Erdoğan ve Alemdar, 2010, s. 350). Benzer bir şekilde Özdenören kültürü, “insan ihtiyaçlarının giderilmesi ve onun yaşama tarzının kolaylaştırılması için icat ettiği donatılar, araçlar ile insanın tavır ve davranışlarının bütünü” olarak tanımlamaktadır (2016, s.98). Bu açıklamalar çerçevesinde kültür kavramının bir bütün olarak üretim ve tüketim süreçlerinin tamamını kapsadığı söylenebilir. Kültür genel manada; toplumun inançları, gelenekler, fikir dünyasını şekillendiren düşünce biçimleri, sanat, zanaat ve birçok toplumsal kavramı içerisine dahil edebileceğimiz büyük bir şemsiye kavram olarak karşımıza çıkıyor.

Tabiidir ki kültürden bahsedilirken dinamik ve değişken bir kavramdan bahsedildiği ifade edilmelidir. İnsanların davranışlarının şekillendiren ve yönlendiren en önemli unsurlardan birisi bulunduğu kültürel ortamın kendisidir. Bu çerçevede kültürün insan ilişkileri ve toplumsal hareketler ile iç içe değişmekte olduğu söylenebilir. Kültür, bu özelliğiyle dinamik bir süreci ifade etmektedir. Kültürün yıllar içinde değişmesi, dönüşümü kaçınılmazdır ve günün şartlarına, ihtiyaçlarına göre değişebilir. Yıllar içinde her öğrenilmiş davranışın içerisinde olmasının etkisiyle değişimi beraberinde getirir. Bu sebepledir ki akademisyen Bozkurt Güvenç günümüzde kültür kelimesinin 4 ayrı anlamda kullanıldığını ifade eder. Özetle bu anlamların kültür kavramını tarihsel bir bakış açısıyla ele alarak bugün de kullanılmakta olan manalar olduğu ifade edilmelidir: “bilim alanında uygarlık; beşeri alanda eğitim sürecinin ürünü; estetik alanda güzel sanatlar; maddi ve biyolojik alanda üreme, tarım, ekin, çoğaltma ve yetiştirme” (1991, s.97).

Tüm bu kültür kuramlarına ek olarak toplumlarda genel olarak tek bir kültürden bahsetmenin güç olduğu belirtilmelidir. Ülkeler içerisinde farklı kültürel özellikler barındıran küçük gruplar ve bölgeler vardır. Kültürel olarak birbirinden ayrılan bu şubeler “alt kültür” olarak adlandırılmaktadır. Bu tanımlar çerçevesinde hayatımızda birçok yerde karşılaştığımız ve büyük ihtimalle anlamına tam olarak vakıf olmadan kullanılan bu kavramın kabaca çerçevesini çizmiş olduğumu düşünüyorum. Umarım benim zihnimde bazı noktaları aydınlatmaya yarayan bu derleme okuyanlar için de faydalı olacaktır.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s