Son birkaç aydır kamuoyunun malumu olan ancak gerek Avrupa’da Konsey ve Birlik çalışmaları gerekse de bazı ülkelerin ulusal mevzuat düzenlemeleri çerçevesinde 10 yılı aşkın bir süredir üzerinde durulan bir husus: siber alan düzenlemesi. Bu konuda devletlerin bakış açısında büyük farklılıklar olmadığını açıklıkla ifade edebilirim. Temelde devlet ve hükümetler alanın kontrolünün ellerinde olmasını istemekteler. Yeni medya alanının düzenlenmesi ve denetlenmesi hususu iki temel üzerinde gelişmektedir. Birincisi alanın ekonomik anlamda düzenlenme ve denetlenmesi oluşturmaktadır. Tabiidir ki siber dünyanın oluşturduğu ekonomi doğrultusunda yeni aracın iskân edilmesi devletler için önem arz etmektedir.

Son senelerde yapılan araştırmalar ve açıklanan ekonomik rakamlar alanın ne denli büyük bir ekonomik pazar hâline geldiğini göstermektedir. Instagram, 10 milyar dolara yaklaşan gelir elde etti. 2 milyarı aşkın kullanıcı sayısına sahip Facebook 600 milyar dolarlık bir değere sahip. Sadece 2016 yılı geliri 28 milyar dolar olan Facebook’un bu gelirlerden elde ettiği net kârı 10 milyar dolar civarında. Bir diğer video paylaşım platformu olan Youtube’un reklam gelirlerinin 2017 yılında 5,6 milyar dolar olduğu görülmektedir. Bu noktada gelirleri bu denli yüksek olan şirketlerin idari ve mali sorumluluklarının mevzuat hükümleri çerçevesinde belirlenmesi ve alanın düzenlenmesi büyük önem arz etmektedir. Bununla beraber alandaki içerik konusunda denetim yapmanın hükümet ve bazı sivil toplum kuruluşları tarafından çok daha elzem görüldüğü söylenebilir. Zira yeni medya araçlarında üretilen içeriğin bireylerin zihinlerini şekillendirmede, kitleleri mobilize etme ve yönlendirme hususunda etki gücünün olduğu bilimsel araştırmalar çerçevesinde ortaya konulmuştur. Bu sebepledir ki Avrupa Birliği ve Avrupa Konseyi uzun süredir yeni medya alanında komisyon ve grup çalışmaları yoluyla düzenlemeleri nasıl yapması gerektiği üzerine kafa yormaktadır.

Almanya, İngiltere gibi Avrupa’daki öncü ülkelerin katalog suçlar kapsamında yasalar tesis etmelerine karşın yayıncılık konusunda bir belirsizliğin hüküm sürdüğü söylenebilir. Özellikle Youtube, Facebook gibi platformlarda yayımlanan içeriklerin denetimi ve kullanıcıların lisanslanması konusu merkezi bir konum işgal ediyor. Bu çerçevede Avrupa Birliği’nin yayıncılık alanındaki ana mevzuatı olan Görsel-İşitsel Medya Hizmetleri Yönergesi’nde yapılması planlanan en son düzenlemeler ile Avrupa Birliği’nin yeni medya alanının gerek ruhunu gerekse de mantığını tam anlamıyla kavrayamadığı söylenebilir. Öngörülen düzenlemede “video paylaşım platformlarında çocukların zararlı içerikten korunması adına uygun önlemler alınması”, “Facebook gibi video paylaşılabilen platformların da temel fonksiyonu görsel-işitsel içerik sağlamak olduğunda direktif ilkelerinin kullanıcı kaynaklı videolara da uygulanacağı”, geleneksel medya araçlarını güçlendirme adına “06:00-18:00 arasındaki zaman diliminde reklam süresinin %20’ye çıkarılması” hükümlerinin bulunduğu görülmektedir.

Bu çerçevede yakın gelecekte Avrupa’da görülecek olan hukuki uygulamalar ile yeni medyada yapılan yayınların gerek içerik gerek mali yönden daha sıkı denetlenmesi öngörülmektedir. Ancak bu denetlemenin nasıl yapılabileceği büyük bir soru işareti olarak ortada durmaktadır. Zira Youtube, Facebook, İnstagram gibi platformlarda milyonlarca kullanıcıdan ve trilyonlarca saat video içeriklerinden bahsediyoruz. Bu açıdan tam anlamıyla bir içerik denetimi yapmak mümkün olamayacağı gibi engelleme ve yasaklamaların siber alanın sınır aşan niteliğine uygulanamayacağını düşünmekteyim. Eğer böyle bir denetimi yapmak şu an itibarıyla düzenlemelerde yer almaktaysa bile bu denetimin yapılacağı kuruluşlar ve yeterli insan kaynağının nasıl bulunacağı ayrıca bir konu başlığı olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu açıdan Avrupa Birliği’nin yeni medya konusunda yapmayı planladığı düzenlemenin yeni sorunlara yol açacağı açıktır. Umarım bu değişiklikler yapılmadan yanlıştan dönülür, en azından Türkiye’de benzer yanlışlar yapılmaz.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s