“Seninle başım dertte ne yapsam bilmiyorum. Canımdan bir parçasın söküp atamıyorum.” şarkısını büyük küçük herkes duymuştur. Tabiri caizse sosyal medyanın kullanımı ve düzenlenmesi hususunda son zamanlarda gerek devlet yetkilileri gerek aileler gerek duyarlı bazı bireylerin hislerine tercüman olmaya aday bir şarkı diyebiliriz. Tartışmalar biraz yatıştı ancak RTÜK ve BTK işbirliği ile düzenleme yapılan yeni medya alanında bir toz bulutu hala mevcudiyetini koruyor.

Öncelikle “Uluslararası düzeyde de sosyal medya düzenlenmeli, evet! Ama nasıl?” Sorusuna net bir cevap bulamıyoruz. Kafalardaki soru işaretlerinin biraz daha dağılması adına BBC’nin konu hakkındaki bir haberini Türkçe’ye çevirdik. Alan hakkında araştırma yapacak bireylere ve konuyla ilgilenenlere kısıtlı da olsa bilgi verebileceğini düşünüyorum.

 

Devletler/Hükumetler sosyal medyayı nasıl düzenleyebilir?

Bilindiği üzere sosyal medya araçlarının özellikle sosyal medya platformları özelinde nasıl denetleneceği hususu büyük tartışmalara sebep olmaktadır. Bu haber metni dünya üzerinde sosyal medyayı düzenleme konusunda devletlerin ne aşamada olduğunu ve değerlendirmelerini içermektedir.

 

Sosyal Medya Denetimi ve Düzenlenmesi

Grafik içeriği söz konusu olduğundan, sosyal medya büyük ölçüde öz yönetime dayanmaktadır. YouTube ve Facebook gibi siteler neyin kabul edilemez sayıldığı ve kullanıcıların birbirlerine davranış beklentisi konusunda kendi kurallarına sahiptir. Bu kurallar; yalan haberi, nefret söylemini veya aşırıcılığı/köktenciliği teşvik eden veya akıl sağlığı sorunlarını tetikleyen veya daha da kötüleştiren içeriğe yönelik kurallar bütününü kapsamaktadır.

Adına “özyönetim” diyebileceğimiz sistem ile uygunsuz içeriği sosyal medya şirketlerinin firmaları kendileri denetlemektedir. Örneğin YouTube uygunsuz içeriğin kaldırılması konusunda kendi sicilini savunmaktadır. Video paylaşım sitesi 2018’in Temmuz ve Eylül ayları arasında 7.8 milyon videonun kaldırıldığını, bunların %81’inin otomatik olarak yapay zeka tarafından kaldırıldığını belirtmiştir. Küresel olarak, YouTube politika geliştirmenin yanında içerik izleme ve kaldırma işlemi için 10 bin kişiyi istihdam etmektedir. Instagram’ın sahibi Facebook BBC’ye tüm dünyada güvenlik (emniyet ve asayiş) alanında çalışan 30 bin kişinin bulunduğunu belirtmiştir. Önceki üç ay içerisinde 7.9 milyon, Ekim ve Aralık 2018 tarihleri arasında ise 15.4 milyon şiddet içeriğinin sitelerinden kaldırıldığını belirtmektedir.

Aynı zamanda sosyal medya şirketlerinin kullandığı yapay zeka uygulaması bazı içerikler kullanıcılar tarafından görülmeden önce otomatik olarak algılayıp kaldırılabiliyor. Terör propagandası durumunda/olayında, Facebook Temmuz ve Eylül arasında kaldırılan tüm materyallerin %99.5’inin “algılama teknolojisi” tarafından kaldırıldığı ifade edilmektedir.Hali hazırda eğer “intikam pornografisi” veya aşırılıkçı/köktenci materyal gibi yasadışı içerik sosyal medya sitesinde yayınlanırsa, kovuşturma/adli takibat sosyal medya şirketlerinden ziyade (yasadışı ilgili içeriği) onu gönderen kişiye uygulanmaktadır.

Özellikle İngiltere bu duruma şiddetle karşı çıkmaktadır. İngiltere Kültür Bakanı Margot James’e göre bu (kural) değiştirilmesi gereken bir durumdur. Bakan hükümetin sosyal medya platfomlarını yasadışı içeriği kaldırmaya zorlayacak ve özellikle çocuklar, gençler ve savunmasız yetişkinler başta olmak üzere kullanıcıların korunmasına öncelik verecek yasanın gündeme getirilmesini istemektedir.

 

Şu ana kadar kendi kendilerini yöneten sosyal medya platformlarının denetlenmesi ve bu platformaların düzenlenmesi noktasında dünya ülkelerindeki durum nedir?

 

İngiltere

Nisan 2019 itibarıyla İngiltere Hükümeti sosyal medya şirketlerine zararlı içerik konusunda düzenleme yapmak için kurallara bağlı kalmayanlara yüklü para cezalarını ve hizmetlerini engellemeyi de içeren tedbirleri taslak halinde parlamentoya sundu. Bağımsız düzenleyici otorite tarafından denetlenen “kullanıcılara yönelik yasal yükümlülük” oluşturma planları üzerine 1 Temmuz’a kadar istişarelerde bulunuldu.

 

Almanya

Almanya’nın NetzDG yasası 2018’in başında yürürlüğe girdi, kanun ülkedeki iki milyondan fazla kayıtlı kullanıcısı bulunan şirketleri kapsamaktadır. Şirketler barındırdıkları içeriğe ilişkin şikayetleri gözden geçirmeye ve net biçimde yasadışı olan içerikleri 24 saat içerisinde kaldırmaya dair usuller oluşturmak zorunda kaldılar. Bu koşullara uymadıkları için bireyler 5 milyon avroya kadar, şirketler ise 50 milyon avroya varan para cezasına çarptırılabilmektedir.

Yeni yasanın ilk yılında çevrimiçi platformların yasal süre içerisinde yasa dışı içerikleri silmediğini/kaldırmadığını veya engellemediğini belirten kullanıcılardan 714 şikayetin bulunduğu tespit edilmiştir.

Federal Adalet Bakanlığı 25.000 şikayetin beklendiği bir yıl için bu rakamın oldukça düşük olduğunu ve şimdiye kadar hiçbir para cezasının verilmediğini de ifade etmiştir.

 

Avrupa Birliği

Avrupa Birliği Görsel-İşitsel Medya Hizmetleri Yönergesi’nde yapmış olduğu değişiklik ile sosyal medya üzerinden yayıncılık yapan şirket ve kişileri bağlayıcı bir dizi tedbiri uygulamaya sokmuştur. Bununla birlikte Birlilk özellikle terör videoları üzerine gitmeyi düşünmektedir. Sosyal medya platformları bir saat içerisinde aşırılıkçı/köktenci içerikleri silmedikleri takdirde para cezasıyla karşılacakları bir düzenlemeyle karşı karşıyadır.

AB ayrıca sosyal medya platformlarını da içermek üzere şirketlerin insanların bilgilerini nasıl depolamaları ve kullanmalarına ilişkin kuralları belirleyen Genel Veri Koruma Yönetmeliği’ni de (GDPR) çıkardı.

Fakat internet şirketlerini endişeye sevk eden ise önerilen başka bir yönetmeliktir. Telif hakkı yönetmeliğinin 13. Maddesi, platformların telif hakkını ihlal eden içeriği kendi sitelerinde barındırmamasını temin etme sorumluluğunu ortaya koymaktadır. Önceki yasa onlara dikkat çektiği için bu tarz içeriklerin kaldırılmasını sadece gerektirmektedir.  Sosyal medya şirketleri için sorumluluğun değiştirilmesi büyük önem arz etmektedir.

Avustralya

Avustralya 5 Nisan’da Nefret Uyandıran Şiddet Materyalinin Paylaşımı Yasasını yürürlüğe koydu; (yasa) sosyal medya şirketleri için ağır para cezaları, teknoloji yöneticileri için üç yıla kadar muhtemel hapis cezaları ve bir şirketin küresel cirosunun %10’una varan finansal cezalar getirmektedir. 2015’te Çevrimiçi Güvenliği Artırma Yasası sosyal medya şirketlerinin taciz edici veya küfürlü paylaşımları kaldırmasını talep etme yetkisine sahip (elektronik) e-Güvenlik Komiserliği oluşturdu. Geçen yıl, yetkiler intikam pornosunu da kapsayacak biçimde genişletildi.

e-Güvenlik Komiserliği bürosu şirketlere 48 saatliğine “kaldırma ikazı/ihtarı” ve 525 bin Avustralya dolarına kadar (285 bin pound) para cezası verebilmektedir. Ayrıca bireyler içerik paylaşımı için 105 bin Avustralya dolarına varan para cezasına da çarptırılabilmektedir.

Rusya

Rusya’nın 2015’teki veri yasaları, sosyal medya şirketlerinin Ruslarla alakalı tüm verileri ülke içindeki sunucularda depolamasını gerektirmektedir. Rusya’nın iletişim/haberleşme otoritesi mevzuata nasıl uyacağı konusunda net olmayan Facebook ve Twitter’ı yasal takibe almaktadır. Rusya ayrıca Almanya örneğine benzer iki kanun çıkarmayı planlamaktadır. Platformların uyarılmalarının akabinde 24 saat içinde rahatsız edici unsurları kaldırmasını ve buna uymayan şirketlerin para cezasına çarptırılmasını gerektiren bazı hususlar öncelikli değerlendirmeye alınmıştır.

Çin

Çin hükümeti Twitter, Google ve Whatsapp gibi siteleri Çin’de engellenmektedir. Onların hizmetleri Weibo, Baidu ve WeChat gibi Çinli uygulamalar tarafından sağlanmaktadır. Çinli yetkililer bazı kullanıcıların sitelerdeki engellerden kurtulmak için çalıştığı sanal özel ağlara erişimi kısıtlama konusunda bazı başarılar elde etmişlerdir.

Çin’in Siber/Sanal Gerçeklik Yönetimi Ocak ayının sonunda önceki altı aylık dönemde 733 internet sitesinin (bunlar her ne kadar sosyal medyadan ziyade yasadışı kumar uygulamaları veya yasadışı amaçlar için kullanılan mevcut uygulamaların kopyaları olsa da) kapatıldığını ve 9.382 telefon uygulamasının “temizlendiğini” duyurdu. Çin hükümeti halen  sosyal medya platformlarını izleyen ve politik anlamda hassas olduğu düşünülen ekran iletilerini takip eden yüzbinlerce siber-polise sahiptir. Politik içerikler, yapılan atıflar, anahtar kelimeler otomatik olarak sansürlenmektedir. Hassas olarak görülen yeni kelimeler sansürlü kelimelerin uzun listesine eklenir ve geçici olarak yasaklanır veya sosyal platformlardan filtrelenmektedir.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s